Z cyklu przetworniki bez tajemnic.
4.Drut magnetyczny - rodzaje i zastosowanie. Techniki nawijania cewek.
Drut magnetyczny stosowany w przetwornikach gitarowych zazwyczaj wykonany jest z 99,9% czystej miedzi, wyjątek stanowi drut wykonany ze srebra. Ze względu na wysoką cenę srebra niewielu producentów pokusiło się o wykonywanie przetworników z tego materiału. Przy doborze odpowiedniego drutu magnetycznego przeznaczonego do produkcji przetworników gitarowych szczególnie zwracamy uwagę na jego średnicę która najczęściej wynosi od 41AWG do 44AWG (American Wire Gauge). Grubość drutu ma wpływ między innymi na rezystancję i tu warto podkreślić że rezystancja nie jest kluczowym parametrem i mówi nam niewiele o finalnym tonie przetwornika, ale w połączeniu z takimi parametrami jak indukcyjność i pojemność które są iloczynem częstotliwości rezonansowej tworzą integralną całość. Tym zagadnieniom związanym z parametrami poświęcimy osobny wpis na bloga. Kolejnym elementem na który zwracamy uwagę jest izolacja drutu magnetycznego która nie tylko zapobiega zwarciu cewki ale ma też ogromny wpływ na pojemność która z kolei odgrywa ważną rolę w kształtowaniu finalnego tonu przetwornika. Tutaj podkreślę, że sam izolator w sobie nie powinien mieć żadnych właściwości przewodzących, na pojemność wpływ ma odległość między zwojami samego drutu na cewce która z kolei uzależniona jest od grubości izolatora. Drut magnetyczny z którego korzystamy w naszej manufakturze pochodzi od światowego lidera w produkcji drutu firmy Elektrisola. Drut ten jest najczęściej wybieranym materiałem stosowanym w produkcji przetworników przez renomowane firmy na całym świecie. Wysokiej jakości drut jest niezwykle ważnym elementem w procesie kształtowania właściwego tonu, powinien być odpowiednio wytworzony w procesie podgrzewania i chłodzenia w kontrolowanych warunkach w celu przywrócenia elastyczności, giętkości oraz usunięcia naprężeń związanych z utwardzeniem. Najczęściej w naszej pracowni wykorzystujemy drut z powłoką Plain Enamel, Heavy Formvar, Polyurethane oraz Poly Nylon.
Powłoki izolacyjne Plain Enamel i Heavy Formvar stosujemy do przetworników w stylu vintage aby zachować ich historyczny charakter, niewiele firm decyduje się na produkcję drutu z tymi izolatorami stąd też cena jest trzykrotnie większa niż cena drutu ze współczesnym izolatorem powszechnie stosowanym.
Rodzaje izolacji stosowane przez Jakubiszyn Pickups.
Plain Enamel
Drut magnetyczny z powłoką izolacyjną zwaną emalią olejno żywiczną o charakterystycznym brązowo- fioletowym kolorze. Drut ten był powszechnie stosowany w latach 50-tych i 60-tych ubiegłego wieku. Cewki humbuckerów P.A.F. oraz pierwszych singli były nawijane drutem z powłoką Plain Enamel.
Przetworniki z cewkami nawijanymi drutem z powłoką Plain Enamel można spotkać w takich przetwornikach jak:
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/Humbucker-Vintage-P.A.F.-Clone-/70
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/Humbucker-Signature-Piotr-Lukaszewski-Set/69
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/Humbucker-P.A.F.-Blues-Jazz-SET/79
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/Single-Coil-Blues-Tone/67
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/J-Master-Custom-Shop/77
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/Single-Coil-Dogear-/61
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/Single-Coil-Soapbar-/64
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/Single-Coil-TL-Vintage-/65
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/J.-Bass-Classic-70s/62
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/P.Bass-51-Vintage-Style/81
Heavy Formvar
Drut magnetyczny z izolatorem na bazie żywicy o charakterystycznym bursztynowym kolorze. Drut ten był powszechnie stosowany w latach 50-tych i 60-tych ubiegłego wieku w szczególności w przetwornikach typu single-coil. Izolacja Heavy Formvar jest najgrubszą stosowaną izolacją co z kolei wpływa na obniżenie pojemności a dzięki temu zwiększa się ilość wysokich tonów przez co możemy określić ton przetwornika jako "jaśniejszy"
Przetworniki z cewkami nawijanymi drutem z powłoką Heavy Formvar można spotkać w takich przetwornikach jak:
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/Single-Coli-Classic-50s/68
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/J.Bass-Vintage-60s-Custom-Shop/78
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/P.-Bass-Standard/55
Polyurethane/Poly Nylon
Drut magnetyczny z izolatorem Poliuretanowym oraz z Poly Nylonu. Współcześnie stosowany, łatwo dostępny, posiadający dobre właściwości.
Przetworniki z cewkami nawijanymi drutem z powłoką poliuretanową można spotkać w takich przetwornikach jak:
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/Humbucker-Standard-GJH-4/71
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/Humbucker-Hellcat/72
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/Humbucker-7-string-JJ-Artin/80
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/Single-Coil-90-Humbucker-Sized/73
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/Single-Coil-Hot-/66
https://jakubiszynpickups.com/pl/p/P.-Bass-Signature-A.Harris/56
Techniki nawijania.
Istnieje wiele technik nawijania cewek od nawijania techniką "Scatter-Wound" po nawijanie maszynowe. Geometria cewki, ilość zwoi na warstwę, ilość warstw, średnica drutu, rodzaj i grubość izolacji, naprężenie drutu oraz jego odległości od siebie, te wszystkie czynniki wpływają na charakterystykę przetwornika. Technika scatter-wound polega na prowadzeniu drutu w sposób rozproszony, nierównomierny, często opiera na się na określonych wzorach. Wpływa to bezpośrednio na mniejszą pojemność a co za tym idzie na częstotliwość rezonansową. Technika scatter-wound powszechnie stosowana była w latach 50-tych i 60-tych szczególnie praktykowana była przy wykonywaniu przetworników typu single-coil. Jest to technika dosyć wymagająca a jej rezultaty w postaci jakości i spójności pojawiają się po wielu latach praktykowania. Wadą tej techniki jest słaba powtarzalność, niewłaściwie nawinięte cewki mają skłonność do wprowadzania zakłóceń sygnału elektrycznego. Nawijanie cewek maszynowo miało miejsce już w latach 50-tych ubiegłego wieku podczas produkcji przetworników typu humbuckerów P.A.F. Nie wszystkie maszyny w tamtym okresie miały mechanizm automatycznego zatrzymania co skutkowało niespójną ilością zwoi na poszczególnych egzemplarzach, można powiedzieć że przetworniki z tamtego okresu są dzisiaj graalem dla gitarzystów właśnie przez ich niepowtarzalność. Współczesna masowa produkcja przetworników opiera się głównie na nawijaniu cewek programowalnymi automatami. Nasza manufaktura korzysta z kilku różnych technik nawijania (w zależności od modelu przetwornika) oraz techniki opracowanej przez twórców firmy jeszcze w ubiegłym stuleciu której szczegółów nie ujawniamy.